Relacja z 3-dniowej wyprawy samochodowej do polnocnej Walii - krainy zamkow, malowniczych wybrzezy morskich i gor. Trasa liczyla 350 mil (560 km) i wiodla od Manchesteru przez Conwy i Anglesey do Harlech i z powrotem do Manchesteru.
Walia
Walia to kraj liczacy 2.7 miliona mieszkancow, wchodzacy w sklad Wielkiej Brytanii. Glowa panstwa jest krolowa Wielkiej Brytanii Elzbieta II, a jej syn nosi tytul ksiecia Walii.
Pierwsze istoty ludzkie pojawily sie w Walii w okresie prehistorycznym. W I-IV wieku Rzymianie zbudowali tu siec drog i nawrocili kraj na chrzescijanstwo. Patronem Waliii zostal sw. Dawid. Sasiedzi nazywali mieszkancow tych ziem 'wealas' czyli cudzoziemcy, a sami Walijczycy okreslali sie mianem Y Cymry, czyli 'wspolmieszkancy' - stad w rodzimym jezyku nazwa kraju to Cymru.
Podboj Brytanii przez Normanow w 1066 r. nie objal Walii i tutejsi ksiazeta utrzymali wladze. W 1272 r. na tron wstapil krol Edward I, wzniol wiele zamkow i rozpoczal podboj Walii, ostatecznie wprowadzajac swoje prawa i ustanawiajac swego syna ksieciem tego panstwa. Po okresie wojen, w 1535 r. Anglie i Walie polaczyla unia, ktora trwa do dzis.
Jezyk angielski stal sie jezykiem urzedowym, jednak walijski zostal rowniez utrzymany jako drugi jezyk urzedowy. Wszelkie dokumenty, znaki itp. musza byc w dwoch wersjach jezykowych, czego dowodem jest napis SLOW na drogach (ARAF po walijsku). Walia ma rowniez wlasna flage - czerwonego smoka na bialo-zielonym tle, powstala ona w 1959 r., 4 lata po tym jak stolica panstwa ustanowiono Cardiff liczace 285 tys. mieszkancow. Na zdjeciu obok tradycyjne tance walijskie w Caernarfon.
Znani Walijczycy to m.in. Catherine Zeta Jones, James Dean, sir Anthony Hopkins, Tom Jones oraz zespoly Manic Street Preachers i Sterephonics.
Wiecej o Walii na stronach: www.visitwales.com, www.visitsnowdonia.info.
Conwy Castle
Zamek w Conwy, ze swoimi osmioma wiezami nalezy do najbardziej spektakularnych fortec Walii. Znajduje sie w sasiedztwie jednego z najlepiej zachowanych sredniowiecznych miejscowosci Europy - mury, 21 wiez i 3 bramy niemal szczelnie otaczaja miasto. Zamek zbudowany zostal dla Edwarda, a budowe zakonczono ok. roku 1287. Byl najdrozszym z zamkow zbudowanych w czasach Edwarda I w Walii.
Malowniczy most przed zamkiem to Most Telforda, zawieszony na stalowych linach. Obok niego zbudowano dwa nowe mosty - kolejowy i drogowy.
Adres zamku: Rose Hill Street, Conwy, Gwynedd, LL32 8LD
Wiecej informacji o zamku na stronach:
www.castlexplorer.co.uk
www.castlewales.com
www.conwy.com
Pod zamkiem Conwy mozna za darmo nauczyc sie gry bowls (zwane tez bowling, ale to nie kregle) - para uczynnych staruszkow sluzy pomoca i wypozycza specjalne kule. Oczywiscie skorzysalem z okazji i zagralismy ze znajomym partyjke.
W bowls gra sie na trawiastym boisku o rozmiarach 34 na 40 metrow. Boisko otoczone jest plytka rynna, do ktorej staczaja sie kule, ktore potocza sie za daleko. Gracze, stawiajac jedna stope na macie - gumowym plaskim kolku o srednicy ok. 20 cm, tocza po trawie kule o srednicy ok 10-15 cm. Zadaniem kul jest znalezienie sie jak najblizej mniejszej kuli (jack), ktora toczy sie na samym poczatku stojac na macie. Zawodnicy tocza na zmiane, przy czym kule sa tak skonstruowane, ze ich tor toczenia sie nie jest linia prosta, ale krzywa. Skret nastepuje w lewo lub w prawo, w zaleznosci od tego jak ulozy sie kule w dloni przed rzutem.
W bowls mozna grac pojedynczo, parami, trojkami itd. Kiedy wszystkie kule znajda sie na boisku, sprawdza sie, ktora jest najblizej jacka i ta osoba/zespol wygrywa. W nastepnej kolejce mate przemieszcza sie w okolice miejsca, gdzie wyladowal poprzednio jack i zaczyna sie kolejna runda.
Wiecej o bowls, grze, w ktora grano juz w XIII w., na stronie English Bowling Association: www.bowlsengland.com
Bangor
Bangor to male miasteczko ze znanym w calej Walii uniwersytetem. Do doskonale mijsce na spedzenie nocy podczas wyprawy po polnocnej Walii - duza ilosc pensjonatow (BB - Bed and Breakfast), pubow, kilka klubow (polecam Oktagon - wspanialy clubbing sobotni!), kilka restauracji (w tym calkiem dobra wloska przy molo) pozwola na spedzenie nocy i wieczoru w mily sposob.
Miasto lezy przy drodze A55, ktora jest droga ekspresowa wzdloz polnocnego wybrzeza Walii, obowiazuje na niej ograniczenie predkosci do 70 mph, czyli tyle ile na autostradzie. Bardzo dobra trasa do przejazdu z Anglii w kierunku wyspy Anglesey.
Wiecej o Bangor na stronie hen.gwynedd.gov.uk
Beaumaris Castle
W 1295 r. ropoczeto budowe zamku na 'Beau Mareys' (ladne moczary - normandzki francuski) na walijskiej wyspie Anglesey. To byl jeden z ostatnich wielkich zamkow zbudowanych dla Edwarda I przez jego glownego architekta Master James of St George. W najbardziej pracowitym okresie zatrudniano tutaj 2600 ludzi, ale w 1298 r. wyczerpaly sie fundusze i prace wstrzymano. Wznowiono je roku 1306, potem w 1330, ale na duzo mniejsza skale i plan nie zostal do konca zrealizowany.
Polnocna wieza nigdy nie wspiela sie na planowane drugie pietro, podobnie wieza poludniowa. Do konca nie wiadomo, czy pomieszanie takie jak hol i kuchnia w ogole kiedykolwiek ukonczono. Zamek otoczony jest z dwoch stron fosa, ktora kiedys laczyla go z plenym morzem i zapewniala dostawy. Budowla nigdy nie przeszla testu obronnosci, bo nigdy nikt jej powaznie nie zaatakowal.
Adres zamku: Castle Street, Beaumaris, Anglesey LL58 8AP
Wiecej informacji o zamku na stronach:
www.castlexplorer.co.uk
www.castlewales.com
www.beaumaris.com
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch (ang. St Mary's Church in the Hollow of the White Hazel near a Rapid Whirlpool and the Church of St. Tysilio near the Red Cave) czyli 'Kosciol Sw. Marii w dolinie bialej leszczyny w poblizu gwaltownego wiru rzecznego i kosciola Sw. Tysilio blisko czerwonej jaskini' to nazwa miasteczka na wyspie Anglesey na polnocym zachodzie Walii. Jest to nadjluzsza nazwa w Wielkiej Brytanii, najdluzsza nazwa miasta na swiecie i trzecia co do dlugosci nazwa miejscowosci na swiecie.
Nazwe miasta wymyslil szewc z pobliskiego Menai Bridge, ktory byl czlonkiem komitetu zalozonego we wszesnych latach 50. XIX wieku w celu opracowania strategii przyciagniecia turystow. Dzisiaj miejscowosc oznaczana jest na mapach jako Llanfairpwllgwyngyll lub Llanfair. Nazwa miasteczka jest uzywana jako haslo we francuskim komiksie Barbarella i w filmie o tym samym tytule z Jane Fonda w roli glownej.
Domena llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch.com jest najdluzsza jednowyrazowa domena na swiecie, zostala zarejestrowana w pazdzierniku 1999. Przed 1999 r. rejestracja domen dluzszych niz 26 znakow nie byla mozliwa.
Caernarfon Castle
Zamek Caernarfon, umieszczony nad rzeka Seiont i Menai Strait, wyglada dzisiaj prawie tak samo jak w 1330 r. kiedy zakonczono jego budowe. Masywne mury i osmiokatne wieze przypominaja nieco rzymski Konstantynopol i jest prawdopodobnie najslynniejsza z walijskich fortec.
W srodku znajduje sie dzisiaj Regimental Museum of the Royal Welch Fusiliers, a wewnatrz murow powstalo male miasteczko z uliczkami handlowymi i roznymi zakladami uslugowymi.
Na zamku Caernarfon tytul ksiecia Walii otrzymal pierwszy Anglik - w 1301 r. przyszly krol Anglii Edward II zostal ksieciem Walii. Od tej pory tytul ksiecia Walii nosza najstarsi synowie monarchow brytyjskich a uroczystosc inwestytury (nadawania tego tytulu) odbywa sie wlasnie tutaj. W 1969 r. moment kiedy ksiaze Karol otrzymywal tytul ogladalo 500 mln telewidzow na calym swiecie.
Wedlug legendy na pobliskim wzgorzu w rzymskim forcie Segontium w 280 r. urodzil sie pierwszy chrzescijanski cesarz rzymski Konstantyn Wielki.
Wiecej informacji o zamku na stronach:
www.castlexplorer.co.uk
www.castlewales.com
www.caernarfon.com
Snowdon
Snowdon to najwyzsza gora Walii oraz Anglii i Walii, ma 3.560 stop czyli 1.085 metrow. Przypomne, ze najwyzsza gora Wielkiej Brytanii jest Ben Nevis, polozony w Szkocji i zdobyty przeze mnie we wrzesniu 2003.
Snowdon, polozony w Snowdonii, dominuje nad krajobrazem polnocnej Walii. Jego walijska nazwa to Yr Wyddfa, co oznacza miejsce pochowku. Legenda glosci, ze skala na szczycie gory to grob Rhita Fawr - ogromnego olbrzyma, ktorego szaty zrobione byly z brod krolow, ktorych zabil. Olbrzym zostal pokonany przez krola Artura i pochowany w Snowdonie.
Wspinaczka po tej gorze nie nalezy do najtrudniejszych. Jednak dla osob wyjatkowo przyzwyczajonych do foteli telewizyjnych od 1896 r. kursuje tutaj kolej parowa na sam wierzcholek. Koncowy przystanek znajduje sie tylko 66 stop (20 metrow) pod szczytem. Wiecej o tej kolejce na stronie www.snowdonrailway.co.uk. Jednak wiekszosc ze wspanialych zdjec, ktore zrobilem podczas wspinaczki nie powstalaby gdybym wjezdzal lub zjezdzal kolejka... Przy bezchmurnej pogodzie mozna dojrzec brytyjska wyspe sIsle of Man i irlandzkie gory Wicklow.
Moj czas wspinaczki, ktora najlepiej zaczac z miejscowosci Llanberis przy drodze A4086, to nieco ponad 2 godziny, wliczajac krotka przerwe po drodze na uzupelnienie plynow i mala przekaske. Podobno sredni czas to ok. 2h 45min. Droga z powrotem zajmuje sporo mniej, ok. 1.5 godziny. Pogoda blizej szczytu zmienia sie nagle i nieprzewidywanie. Wspinaczke rozpoczynalem w bluzie i kurtce, po drodze zdjalem wszystko wlacznie z koszulka, a zimny wiatr na gorze znowu sklonil mnie do nalozenia na siebie wszystkiego co mialem i opatulenia glowy kapturem. Nalezy wiedziec, ze w przyadku kiepskiej pogody kolejka nie dolezdza do szczytu zatrzymujac sie w polowie gory, co jest dodatkowym argumentem za wlasnonozna podroza.
Sprawdz pogode na Snowdon na stronie: www.fhc.co.uk/weather/live.
Snowdon uwazany jest za jedna z najpiekniejszych gor swiata, pomimo kawiarni na szczycie i masy turystow. Na gore mozna dostac sie roznymi trasami, od latwych po bardzo trudne, po drodze natknac sie mozna na rzadkie rosliny i owady, stare kopalnie, skaldy w ronzych postaciach - od wulkanicznych po droben kamyki na szczycie. Znajda tu cos dla siebie milosnicy przygody, fotografii i legend. Mgly panujace na samym szczycie nadaja miejscu tajemniczego klimatu, a slonce co chwila rozblyskujace miedzy chmurami i mglami wydobywa okoliczne szczyty spod bialej pierzyny.
Harlech Castle
Zamek w Harlech jest jednym z najokazalszych zamkow zbudowanych w czasach Edwarda I w celu umocnienia jego wladzy w polnocnej Walii. Polozony wysokolo na skalistej gorze byl z jeden strony chroniony przez zatoke i klify a z drugiej przez bagna. Konstrukcje zaprojektowal Master James of St George a budowa trwala tylko 7 lat, zakonczono ja w roku 1290.
Wejscia do zamku bronia dwie masywne wieze oraz bardzo wysoka sciana frontowa. Wokol biegna niezo nizsze mury. Wewnatrz znajdowaly sie pokoje mieszkalne, pomieszczenia socjalne, dziedziniec itp. Widok na zamek od strony wybrzeza jest wspanialy, Warto rowniez wysuplac 3 funy i zwiedzic wnetrza, wejsc kretymi schodami na szczyt wiezy i przespacerowac sie dookola dziedzinca po wysokim murze.
Zamek Halech odegral kluczowa role w ostatnim powstaniu Walijczykow, dowodzonym przez Owaina Glyn Dwra. W 1404 r. twierdza zdostala zdobyta przez Glyn Dwra i zostala zamieniona w jego siedzibe na nastepne 4 lata. Ostatecznie zamek przejeli Anglicy w 1409 r., pod komenda Harry'ego z Monmouth, ksiecia Walii, przyszlego krola Henryka V. Owain Glyn Dwr zdolal uciec, jednak jego rodzina zostala pojmana. Przejecie zamku oznaczalo koniec powstania.
Adres zamku: Castle Square, Harlech, Gwynedd, LL46 2YH
Wiecej szczegolow na stronach:
www.castlexplorer.co.uk
www.castlewales.com
www.harlech.com
Zatoka Tremadog
Na zachodzie Walii rozciaga sie Zatoka Tremadog laczaca wybrzeze z Morzem Iralndzkim. Przepiekne plaze, piaszczyste tuz obok skalistych, urwiska i klify nadaja granicy tego kraju niepowtarzalny wyglad.
Na wybrzezu niedaleko zamku Harlech znajduje sie maly kosciol, ktory zbudowano w 435 r. - nalezy on do najstarszych zachowanych budowli sakralnych katolicyzmu. Zabytkowa dzwonnica nad wejsciem nadaje swiatyni charakteru, a skromne umeblowanie wnetrza doskonale go podkresla. Przed wejsciem do kosciola rozciaga sie piaszczysta plaza przetykana glazami pokrytymi wodorostami.
Wiecej o podrozach po Wielkiej Brytanii oraz wspaniale zdjecia na stronie autora: www.kwrobel.republika.plarchiwum
Zdjęcia do artykułu (9)
